Vragen van de gebruikers zelf

Hieronder staan de vragen die gebruikers van de VAAM gesteld hebben sinds de nieuwe release van de VAAM (28 september 2010). Onder elke vraag staat het antwoord dat hun toegezonden is. Sommige antwoorden behelsden het toezenden van data. Deze data vindt u helemaal onder aan de pagina. De volgorde van de vragen is chronologisch. Elke vraag heeft als kop het onderwerp van de vraag.

Mocht u zelf een vraag hebben dan kan u contact met ons opnemen.

Onderwerp: Tandheelkunde

Vraag: Waar kan ik de VAAM-applicatie vinden op de NIVEL-site? Verder lijkt de informatie vooral op huisartsen gericht en niet op tandheelkunde.

Antwoord: De VAAM is te raadplegen via www.nivel.nl/vaam. De VAAM wordt op dit moment niet vermeld op de homepage van het Nivel, dit wordt alleen gedaan wanneer er een nieuwe versie van de VAAM uit is. De allereerste versies van de VAAM hadden cijfers over mondzorg. De huidige versie bevat geen cijfers over mondzorg, omdat we geen recente gegevens hebben over mondzorg.

Onderwerp: Farmaceutische zorg

Vraag: Onderaan de pagina farmaceutische zorg wordt gesproken over 1 apotheek. Wat houdt dat in?

Antwoord: Wij gebruiken hier de gegevens van de Stichting Farmaceutische Kengetallen. Die spreekt van apotheekvestigingen. Daarvan waren er in 2008 1948. Per apotheekvestiging werkten gemiddeld 1,5 apotheker en 6 apothekersassistentes. Voor recentere gegevens, zie de site van de Stichting Farmaceutische kengetallen (die zijn overigens weinig veranderd).

Onderwerp: Interpretatie aantal contacten

Vraag: In de tabel is het aantal huisartsencontacten af te lezen voor psychische en sociale problemen. Zijn dit 500 unieke patiënten of zijn hier meerdere consulten van één patiënt bij inbegrepen?

Antwoord: Dit zijn geen unieke patiënten. Het kan zijn dat 1 patiënt in een jaar 8 keer bij de huisarts komt voor psychosociale problemen. Dit zijn dan 8 contacten van het totaal. Dit cijfer geeft inzicht in de vraag naar psychosociale zorg voor de huisarts. Is het cijfer hoger dan het gemiddelde in Nederland, dan kan een huisarts zijn organisatie hierop aanpassen.

Onderwerp: Ontvangen alle data VAAM

Vraag: Is het mogelijk om voor heel Nederland op postcodeniveau alle gegevens van de VAAM te ontvangen?

Antwoord: Dat is mogelijk. U kunt dan een uitgebreid verzoek indienen. Dit verzoek wordt dan beoordeeld. Wordt het verzoek goedgekeurd dan ontvangt u tegen een kleine vergoeding de data.

Onderwerp: Cijfers oefentherapie

Vraag: De cijfers voor oefentherapie laten weinig variatie zien tussen gebieden. Hoe kan dit? Kan ik mogelijk ergens anders cijfers op halen?

Antwoord: Verschillen in gebruik van oefentherapie manifesteren zich pas bij het tweede cijfer achter de komma. Echter, de cijfers worden op de VAAM afgerond tot één cijfer achter de komma. Verklaring voor de overeenkomst is dat de verwachte vraag naar oefentherapie enkel geschat wordt op basis van geslacht en leeftijd van cliënten. Bovendien heeft een klein percentage van de bevolking contact met een oefentherapeut, waardoor de variatie niet groot is.
Naar ons weten is de VAAM het enige instrument dat op postcodeniveau cijfers presenteert voor de vraag naar oefentherapie.

Onderwerp: Meer dan twee gemeenten selecteren

Vraag: Kan ik op de VAAM meer dan twee gemeenten selecteren?

Antwoord: Bij de vorige versies van de VAAM was het niet mogelijk om meer dan twee gemeenten te selecteren. Maar bij de huidige versie van de VAAM kunt u op de pagina 'selecteren gebied' meerdere gemeenten tegelijkertijd selecteren.

Onderwerp: Negatieve groei huisartsenzorg Schijndel

Vraag: Waarom laat Schijndel als enige gemeente in de regio Hart voor Brabant een verwachte negatieve groei laat zien in de vraag naar huisartsenzorg (terwijl er tussen 2009 en 2014 wel sprake is van bevolkingsgroei en zeker van vergrijzing)?

Antwoord: Dan hebben jullie waarschijnlijk recentere gegevens over de bevolkingsgroei. Wij hebben een daling van 6% voor het aantal inwoners en een stijging voor 65 plussers. (Vaam 3.1 maakt nu gebruik van de meest recente bevolkingsprognoses).

Onderwerp: Prints maken van de VAAM

Vraag: Hoe kunnen er prints gemaakt worden van de resultaten die op de VAAM getoond worden?

Antwoord: U kunt de tabellen en de teksten van de VAAM downloaden in PDF. Dit document kan u vervolgens printen. U kunt ook afzonderlijk de tabellen downloaden in Excel of CSV en vervolgens dit document printen.

Onderwerp: Toekomstraming fysiotherapie

Vraag: Bij de ramingen van de vraag naar fysiotherapie valt een zeer grote daling op voor een bepaald postcodegebied. Hoe kan dit?

Antwoord: De daling in de vraag naar fysiotherapie wordt veroorzaakt door een verwachte daling in het aantal 65 plussers voor dat gebied; een daling van ongeveer 30%. Deze daling is berekend aan de hand van de bevolkingsprognose van ABF Research. Hierbij moet opgemerkt worden dat voor de toekomstraming alleen gebruik wordt gemaakt van de verandering in inwonertallen, leeftijdssamenstelling en geslachtssamenstelling van een gebied en bijvoorbeeld niet van de verandering in het aantal allochtonen. De prognoses moeten daarom als een indicatie worden gezien en afgezet worden tegen andere informatie die beschikbaar is over het postcodegebied.

Onderwerp: Cijfers op postcodeniveau tellen niet op tot gemeentecijfers.

Vraag: Het verwachte aantal contacten met betrekking tot infectieziekten op postcodeniveau tellen niet op tot het gemeentecijfer. Hoe kan hier verschil in zitten?

Antwoord: Het verschil tussen beide cijfers is te verklaren door het aantal huishoudens met een laag inkomen. Deze voorspeller wordt gebruikt om het aantal contacten te schatten. De optelsom van het aantal lage inkomens per postcodegebied is niet hetzelfde als de optelsom van het aantal lage inkomens op gemeenteniveau. Dit komt doordat we van het CBS twee soorten bestanden gebruiken. Om laag inkomen te bereken op postcodeniveau halen we uit het bestand op wijkbuurtniveau de gegevens van de buurten met de overeenkomende postcodes. Dus bijvoorbeeld voor postcode 2651 selecteren we de zeven buurten met deze postcode. Van deze zeven buurten nemen we vervolgens het gemiddeld aantal lage inkomens. Om vervolgens het aantal lage inkomens op gemeenteniveau te bereken nemen we het aantal lage inkomens over uit het CBS bestand op gemeenteniveau, in plaats van het aantal lage inkomens per postcodegebied op te tellen tot een gemeentecijfer. Hierdoor kan het gemeentecijfer afwijken van de optelsom van de postcodegebieden.

Wij adviseren om het gemeentecijfer als referentie cijfer te nemen.

Onderwerp: Toekomstramingen

Vraag: De toekomstramingen laten wel eens stijgingen zien van 300%. Hoe kan dit?

Antwoord: Grote stijgingen in de toekomstramingen worden meestal veroorzaakt door een verwachte grote stijging in het aantal 65-74-jarigen en het aantal 75-plussers. De stijging van het aantal ouderen is gebaseerd op ABF research bevolkingsprognose. De bevindingen op de VAAM moeten wel altijd tegen het licht gehouden worden, vooral wanneer er extra kennis over het gebied voorhanden is.

Onderwerp: Toekomstramingen

Vraag: Zijn de bevolkingsprognoses van ABF Research openbaar?

Antwoord: Nee, dat zijn ze niet. Je kan ze wel (tegen betaling) opvragen.

Onderwerp: kopiëren tabellen

Vraag: het kopiëren van de tabellen gaat moeizaam, hoe kan dat?

Antwoord: we zijn op de hoogte van deze problemen. Dit probleem doet zich voor met Internet Explorer van Windows. Het kopiëren van tabellen gaat goed wanneer u de gratis browser Firefox gebruikt.

Onderwerp: Cumulatieve cijfers van meerdere gebieden

Vraag: Is het mogelijk om meerdere gemeenten tegelijk te selecteren en hier cumulatieve cijfers van op te vragen?

Antwoord: U kunt op de VAAM twee gemeenten tegelijkertijd selecteren, maar de VAAM geeft geen cumulatieve cijfers. U kunt de cijfers (tabellen) kopiëren naar Excel en daar de cijfers optellen. Wij gaan er voor zorgen dat in de volgende versie van de VAAM de tabellen in een csv format te downloaden zijn, zodat ze in Excel geopend kunnen worden.

Onderwerp: Cijfers ambulancezorg op VAAM

Is het mogelijk om informatie over de ambulancezorg toe te voegen aan de huidige VAAM?

Antwoord: Wij, het NIVEL, hebben geen gegevens over ambulancezorg in huis. Dit moet van een tweede partij komen. Vervolgens moeten de gegevens geanalyseerd en verwerkt worden. Hier gaat veelal een aantal maanden overheen.
Echter, voordat dit proces in gang kan worden gezet, moet de klankbordgroep van de VAAM zich buigen over het toevoegen van gegevens over de ambulancezorg aan de VAAM en moeten zij hierover een uitgewerkt plan krijgen. Ook moet het toevoegen van gegevens bijdragen aan het doel van de VAAM: betere afstemming tussen aanbod/vraag eerstelijnszorg.

Onderwerp: Toekomstramingen 2020

Vraag: Is het mogelijk om van alle VAAM-gegevens een vertaling te maken naar 2020?

Antwoord: Het aantal cijfers dat gewenst is, is veel. Het berekenen van deze cijfers kost tijd en geld.

Vraag: Is het mogelijk om de basiscijfers van 2009-2014 te krijgen?

Antwoord: De bevolkingsprognose van ABF Research hebben wij in bruikleen. Wij mogen alleen rekenen met de gegevens en de basisgegevens niet verstrekken aan derden.

Onderwerp: VAAM cijfers 2006

Vraag: Is het mogelijk om vraag en aanbodgegevens van 2005 te krijgen?

Antwoord: Wij hebben geen vraaggegevens 2005, wij zijn namelijk met de VAAM gestart in 2006. Wij kunnen wel gegevens 2006 leveren. Maar voor de aanbodgegevens geldt dat deze berekend moeten worden en dat is maatwerk en kost 50 euro.

Onderwerp: Betrouwbaarheidsintervallen

Vraag: Bij de vorige versie werden betrouwbaarheidsintervallen gegeven, deze zitten er nu niet meer in. Komt dat er straks nog bij of niet? Of kan ik via een andere weg de betrouwbaarheidsintervallen vinden?

Antwoord: De VAAM bevat geen betrouwbaarheidsintervallen meer en dat zal in de toekomst naar alle waarschijnlijkheid ook niet meer gebeuren. Reden hiervoor is dat de VAAM het meest gebruikt wordt door beleidsmedewerkers. Zij gaven veelal aan niet geïnteresseerd te zijn in de betrouwbaarheidsintervallen. Bovendien leidde het voor velen juist tot verwarring. We gaan bekijken of we betrouwbaarheidsintervallen moeten vermelden op de nieuwe VAAM in het derde kwartaal van 2011.

Onderwerp: Verantwoording methode VAAM

Vraag: In de vorige versies kon je ook lezen hoe de extrapolaties gedaan zijn (welke datasets, aannames, formules et cetera), klopt het dat dit nu niet meer op de site staat?

Antwoord: Op de VAAM staat nu de verantwoording van de VAAM inclusief alle rekenmodellen. (Zie menuitem 'methode'.)

Onderwerp: Cijfers psychosociale zorg

Vraag: Het verwacht percentage inwoners in Binnenmaas met een psychiatrische stoornis is hoog, hoe kan dit?

Antwoord: Voor de gemeente Binnenmaas vind ik de volgende cijfers:

  • psychisch onwelbevinden: 28,9% (wij verwachten dat 28,9% van de bevolking van 12 jaar en ouder het afgelopen jaar psychisch onwelbevinden had)
  • psychische stoornis: 17,8% (wij verwachten dat 17,8% van de bevolking van 18-65 jaar het afgelopen jaar een psychische stoornis had)

De cijfers voor psychische stoornissen zijn gebaseerd op NEMESIS 1996-1999. Ik heb de cijfers gechecked via NEMESIS 2007-2009. In dit rapport staat dat van alle respondenten 18,0% voldeed aan de criteria van het hebben van tenminste één aandoening in de periode van 12 maanden voorafgaand aan het interview (prevalentie). Dit cijfer is vergelijkbaar met de cijfers op de VAAM die gebaseerd zijn op NEMESIS 1996-1999.

We spreken dus niet over lifetime aandoeningen of de kans op lifetime aandoeningen, maar over prevalentie. De cijfers zijn hoog, maar zoals op de VAAM staat zoekt niet iedereen met psychische problemen hulp. Op de VAAM staat dat een huisarts per 1000 inwoners per jaar 372 contacten kan verwachten voor psychische problemen. Huisartsen zijn in Nederland de aangewezen eerste contactpersoon bij zowel somatische als psychische problemen van patiënten.

De nieuwe VAAM is beschikbaar via het oude webadres www.nivel.nl/vaam. De cijfers betreffende psychisch onwelbevinden en stoornissen zijn gebaseerd op dezelfde datasets als voor VAAM 2.0. Echter, de demografische kenmerken van de gebieden zijn geactualiseerd, daarom zijn de cijfers op VAAM 3.0 anders dan op VAAM 2.0.

Vraag: In het antwoord wordt gesproken over psychische stoornissen, maar op de VAAM staat psychiatrische stoornis. Wat is het verschil tussen deze termen?

Antwoord: Er is volgens mij geen verschil. NEMESIS praat over DSM 4 aandoeningen en noemt deze psychische aandoeningen. Maar anderen noemen deze aandoeningen psychiatrische aandoeningen. Op de VAAM staat psychiatrische stoornissen. Hieronder vallen alle mogelijke stoornissen:

  • Stoornissen in de ontwikkeling die dus meestal voor het eerst op zuigelingenleeftijd, kinderleeftijd of in de adolescentie gediagnosticeerd worden
  • Delirium, dementie en amnestische en andere cognitieve stoornissen
  • Psychische stoornissen door een somatische aandoening
  • Aan middelen gebonden stoornissen
  • Schizofrenie en andere psychotische stoornissen
  • Stemmingsstoornissen
  • Angststoornissen
  • Somatoforme stoornissen
  • Nagebootste stoornissen
  • Dissociatieve stoornissen
  • Seksuele stoornissen en genderidentiteitsstoornissen
  • Eetstoornissen
  • Slaapstoornissen
  • Stoornissen in de impulsbeheersing, niet elders geclassificeerd
  • Aanpassingsstoornissen
  • Persoonlijkheidsstoornissen
  • Andere aandoeningen en problemen die een reden voor zorg kunnen zijn

Vervolgens hebben we op de VAAM de hoofdcategorieën stemmingsstoornissen, angststoornissen en alcoholafhankelijkheid onderscheiden.
Kortom, er is geen verschil tussen beide termen.

Onderwerp: Cijfers gemeente Baarle-Hertog

Vraag: Ik ben op zoek naar de vraag- en aanbodgegevens van de gemeente Baarle-Hertog. De Belgische gemeente Baarle-Hertog vormt samen met de Nederlandse gemeente Baarle-Nassau het enclavedorp Baarle-Nassau-Hertog. Baarle-Hertog is niet in de VAAM opgenomen; mijn vraag is nu of ik de gegevens van Baarle-Nassau verantwoord kan gebruiken voor Baarle hertog?

Antwoord: De zorggegevens van Baarle-Nassau zijn gebaseerd op de bevolkingskenmerken van de gemeente Baarle-Nassau. Wanneer de bevolkingssamenstelling van Baarle-Hertog hetzelfde is als Baarle-Nassau dan zouden dezelfde zorggegevens gelden voor Baarle-Hertog. Is de bevolkingssamenstelling anders, dan is dit niet het geval en kunnen de cijfers niet zomaar overgenomen worden.

Onderwerp: Demografische gegevens

Vraag: Bevat de VAAM recentere demografische gegevens dan 2009?

Antwoord: Op dit moment beschikken wij niet over recentere gegevens dan 2009. Registraties en databestanden lopen namelijk altijd ongeveer een jaar achter. In 2010 analyseren wij databestanden van 2009 en verwerken die op de VAAM en nu zijn wij bezig met gegevens van 2010.
Het CBS heeft al bevolkingskenmerken voor 2010 op postcodeniveau en wijk buurt niveau. Hier kunt u geslacht en leeftijdsverdelingen vinden. Maar ook het percentage allochtonen. Deze gegevens kunt u downloaden via CBS statline.

Onderwerp: Toekomstprognoses chronische aandoeningen

Vraag: Hoe kan de enorme toename in chronische zorg verklaard worden?

Antwoord: Voor de toekomstramingen maken wij gebruik van de bevolkingsprognose van ABF research. Zij hebben een prognose gemaakt van de groei van het aantal inwoners, maar ook van groei van het aantal inwoners per leeftijdscategorie. Hieruit blijkt dat het aantal 65 plussers enorm kan toenemen in 2014. De toename van het aantal inwoners met contact voor chronische aandoeningen kan hierdoor verklaard worden, omdat chronische aandoeningen vooral voorkomen bij ouderen. Bovendien moet de procentuele verandering in het licht van het aantal inwoners gezien worden.